Χρονολογία:
Αναξιμένης
Ο Αναξιμένης (περ. 585 – 528 π.Χ.) ήταν ο τρίτος μεγάλος εκπρόσωπος της Ιωνικής Σχολής της Μιλήτου, μαθητής και «εταίρος» του Αναξίμανδρου. Αν και χρονολογικά νεότερος, η σκέψη του φαίνεται εκ πρώτης όψεως ως οπισθοδρόμηση σε σχέση με την αφηρημένη έννοια του «απείρου» του δασκάλου του, καθώς επέστρεψε σε ένα συγκεκριμένο υλικό στοιχείο ως αρχή του κόσμου: τον αέρα. Ωστόσο, η συμβολή του στην επιστήμη ήταν καθοριστική λόγω του μηχανισμού που πρότεινε για την αλλαγή της ύλης.
Ο Αναξιμένης επέλεξε τον αέρα επειδή είναι πανταχού παρών και απαραίτητος για τη ζωή. Το καινοτόμο στοιχείο της φιλοσοφίας του ήταν η εξήγηση του πώς ο αέρας μετασχηματίζεται σε άλλα στοιχεία μέσω των διαδικασιών της πύκνωσης και της αραίωσης (μάνωση). Όταν ο αέρας αραιώνει (ζεσταίνεται), γίνεται φωτιά. Όταν πυκνώνει (ψύχεται), γίνεται άνεμος, μετά σύννεφο, μετά νερό, μετά γη και τέλος πέτρα. Με αυτόν τον τρόπο, ο Αναξιμένης συνέδεσε τις ποιοτικές αλλαγές (υφή, θερμοκρασία) με ποσοτικές μεταβολές (πυκνότητα), θέτοντας τις βάσεις για τη φυσική επιστήμη.
Η κοσμολογία του περιέγραφε τη Γη ως πλατιά («τραπεζοειδή»), η οποία επιπλέει στον αέρα σαν φύλλο, όπως ακριβώς και ο Ήλιος και η Σελήνη, που είναι πύρινα σώματα αλλά πλατιά, ώστε να μπορούν να στηρίζονται στην ατμόσφαιρα. Επίσης, υποστήριξε ότι τα άστρα είναι καρφωμένα στον ουράνιο θόλο σαν καρφιά ή ζωγραφισμένα φύλλα.
Σημαντική είναι και η αναλογία που έκανε μεταξύ του μικρόκοσμου (άνθρωπος) και του μακρόκοσμου (σύμπαν). Όπως η ψυχή μας, που είναι αέρας, μας συγκρατεί και μας δίνει ζωή, έτσι και ολόκληρος ο κόσμος περιβάλλεται και συνέχετε από «πνεύμα» και αέρα. Αυτή η ιδέα ότι ο κόσμος αναπνέει, προσέδωσε θεϊκές ιδιότητες στον αέρα, θεωρώντας τον αθάνατο και σε συνεχή κίνηση, η οποία είναι απαραίτητη για να συμβαίνουν οι μεταβολές.
ΑΕΡΑΣ ΑΗΡ ΑΝΑΞΙΜΕΝΗΣ ΑΡΑΙΩΣΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΙΩΝΙΑ ΙΩΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ ΜΙΛΗΤΟΣ ΠΡΟΣΩΚΡΑΤΙΚΟΙ ΠΡΟΣΩΚΡΑΤΙΚΟΣ ΠΥΚΝΩΣΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ
Links